Metodoloji
Köy ve mahalle sayfalarında yalnız o kayda ait sayılar yer alır; aşağıdaki açıklamalar her sayfa için geçerlidir ve sayfalardaki "yöntem" bağlantıları buraya gelir.
Kayıtlar nasıl seçiliyor?
- Köyler: Wikidata'da "Türkiye köyü" (Q1529096) sınıfındaki öğeler alınır. Türkçe adı olmayan öğeler alınmaz; adlar çevrilmez.
- Kırsal mahalleler: 6360 sayılı Kanunla 2014'te 30 büyükşehir ilinde köylerin tüzel kişiliği kaldırıldı ve köyler mahalle oldu. Bu illerde Wikidata'daki mahalle (Q17051044) öğelerinden şu üç koşulu birlikte sağlayanlar "kırsal mahalle" olarak alınır: GeoNames'te ayrı yerleşim (özellik kodu PPL) olarak kayıtlı olmak, en yakın ilçe merkezine kuş uçuşu en az 3 km uzakta bulunmak ve son nüfusu 5.000'in altında olmak. Büyükşehir ilinde hâlâ köy sınıfında kayıtlı ve nüfus serisi olan öğeler de kırsal mahalle sayılır. Bu etiket betimleyicidir; 5216 sayılı Kanunun ek 3. maddesi uyarınca belediye meclisince verilen resmî "kırsal mahalle" kararı anlamına gelmez.
- Yayın koşulu: Bir kaydın sayfası ancak koordinatı ve en az bir TÜİK nüfus değeri varsa yayımlanır. Koordinatı bağlı olduğu ilçenin merkezine 90 km'den uzak olan (hatalı) kayıtlarda GeoNames koordinatı tutarlıysa o kullanılır, değilse kayıt taslakta kalır. Taslaklar arama motorlarına kapalıdır.
- Mükerrer kayıtlar: Aynı ilçede aynı adı taşıyan ve birbirine 1,5 km'den yakın iki öğe tek kayda indirilir.
İlçe eşlemesi
Köyün bağlı olduğu ilçe önce Wikidata'daki idari bağlılık (P131) zincirinden, bulunamazsa Wikidata açıklamasındaki "ilçe, il" bilgisinden, o da yoksa aynı ildeki en yakın ilçe merkezinden bulunur. Ardından iki resmî kayıtla denetlenir: TÜİK'te aynı ilde aynı adı taşıyan ve nüfus serisi Wikidata'dakiyle birebir tutan tek bir köy birimi varsa ilçe TÜİK kaydından alınır; Wikidata'daki ilçede bu ad PTT listesinde yoksa ve ad ilde yalnız bir başka ilçede geçiyorsa PTT'deki ilçe esas alınır (o ilçede aynı adlı başka bir köy yoksa). Sayfada ilçenin hangi kayda göre verildiği küçük notla yazılır.
Nüfus
Nüfus, TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi'nin (ADNKS) yıl sonu değerleridir. Değerler iki yoldan gelir ve ortak yıllarda birebir aynıdır: TÜİK'in MEDAS veri tabanındaki "Belediye, köy ve mahalle nüfusları" tablosu (köy ve mahalle düzeyinde 2007'den son yayımlanan yıla) ve Wikidata'daki TÜİK referanslı P1082 bildirimleri. Seri çoğu köyde 2007'de başlar; büyükşehirlerdeki kırsal mahallelerde köy dönemi değerleri bazı kayıtlarda yoktur. Eksik yıllar tahminle doldurulmaz.
Nüfustaki değişim göç, doğum-ölüm dengesi ve adres kaydı hareketlerinin toplamıdır; özellikle seçim yıllarında görülen ani sıçramalar çoğunlukla adres kaydı taşımalarıdır. Listelerdeki yüzde değişim, başlangıç nüfusu en az 100 kişi olan kayıtlar için hesaplanır. "İlçedeki payı", ilçedeki kayıtların en az %80'inde değeri bulunan son yıldaki kırsal toplam içindeki paydır; il ve ilçe merkezleri bu toplama girmez.
Rakım
Rakım, köyün koordinatında SRTM 1″ yükseklik modelinden çift doğrusal enterpolasyonla okunur; SRTM boşluğunda Copernicus GLO-90 (Open-Meteo) kullanılır. Değer köy koordinatındaki tek bir noktadır; dağınık köylerde mahalleler arasında yüzlerce metre fark olabilir.
Mesafe
Bütün uzaklıklar haversine formülüyle kuş uçuşu hesaplanır; karayolu mesafesi daha uzundur. İl ve ilçe merkezi koordinatları Wikidata'dandır (P36 → P625). Havalimanları DHMİ listesinden; otogar, hastane ve okul kayıtları Wikidata'daki koordinatlı öğelerdendir ve kapsamları eksiktir. Okul satırı yalnız 10 km içindeki ilkokul ya da ortaokul kaydı için gösterilir. Denize uzaklık Natural Earth 1:10m kıyı çizgisine göredir; 1 km altı değerler yaklaşıktır.
İklim
İklim değerleri Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün il merkezi istasyonu uzun yıllar ortalamasıdır. Köy sayfasındaki "tahmini sıcaklık" yalnız köy il merkezinden en az 100 m yüksek ya da alçaksa gösterilir: il merkezi ortalamasına rakım farkı başına ICAO standart atmosferi azalma oranı (6,5 °C/km) uygulanır. Yerel koşullar (vadi, yamaç, kıyı etkisi) bu tahmini değiştirir.
Posta kodu
Posta kodları PTT'nin il → ilçe → mahalle/köy listesinden il, ilçe ve ad eşleşmesiyle alınır. Bir posta kodu çoğunlukla birden çok köyü kapsar; gönderilerde köy adını posta koduyla birlikte yazmak karışıklığı önler.
Ürün
Coğrafi işaretler Türk Patent veri tabanındaki "Tescilli" kayıtlardır. Ürünün köyle bağı yalnız tescil bölgesi (il ya da ilçe) üzerinden kurulur; köy sayfasında görünmesi o köyde üretildiği anlamına gelmez.
Ürün sayfasındaki "nedir?" bölümünde ürünün ne olduğunu anlatan kısa bir alıntı yer alır. Kaynağı iki türlüdür. Birincisi, birkaç ürün için tescil belgesindeki "Ürünün tanımı" bölümünün ilk cümleleridir. İkincisi, Türkçe Vikipedi'deki maddenin ilk bir iki cümlesidir; alıntının altında madde bağlantısı, alıntılanan sürüm ve CC BY-SA 4.0 lisansı yazılıdır. Vikipedi maddesi ürünle üç yoldan eşleştirilir: Vikipedi'deki tescilli coğrafi işaretler listesinde kayıt numarasıyla verilen bağlantı, ürün adıyla birebir aynı madde başlığı ya da il mutfağı kategorisindeki aynı adlı madde. Eşleşmenin kabul edilmesi için ürün adının yer adı dışındaki bütün sözcükleri madde başlığında ya da alıntıda geçmeli ve ürünün ili ya da ilçesi maddede anılmalıdır. Başka bir ilin adını taşıyan, anlam ayrımı olan ya da birden çok ilin mutfağına bağlı genel maddeler kullanılmaz. Bir ürün sayfası arama motorlarına ancak ürünü kaynaklı olarak tanımlayan bir alıntı varsa açılır: tescil belgesinden tanım ya da ürünün ilini alıntının kendisinde anan, en az 80 karakterlik bir Vikipedi alıntısı. Wikidata'daki açıklama ve sınıf bilgisi (CC0) alıntının altında ayrıca verilir. Ürün fotoğrafları Wikimedia Commons'tan, ürünün kendisini gösterdiği gözle doğrulanarak seçilir; fotoğrafı olmayan üründe grup simgesi gösterilir.
Hava
Köy sayfasındaki hava tahmini Norveç Meteoroloji Enstitüsü'nün (MET Norway) açık hava tahmini servisinden (locationforecast 2.0) gelir ve CC BY 4.0 lisanslıdır. Tahmin, köyün koordinatı yaklaşık 1 km'ye (iki ondalık) yuvarlanarak istenir; sunucumuz yanıtı en çok bir saat önbellekte tutar, tarayıcınız doğrudan dış servise bağlanmaz. Saatler Türkiye saatiyle gösterilir. Günlük en düşük ve en yüksek sıcaklık o günün saatlik ve altı saatlik tahminlerinden, yağış ise aralık toplamlarından hesaplanır. Modelin bu nokta için kullandığı yükseklik köyün kayıtlı rakımından 150 m'den fazla farklıysa sayfada not düşülür; dağ köylerinde gerçek sıcaklık tahminden birkaç derece farklı olabilir.
Namaz
Namaz vakitleri köyün koordinatıyla tarayıcınızda hesaplanır: açık kaynak adhan-js kütüphanesi (MIT lisansı), Diyanet yöntemi (imsak için güneşin ufkun 18° altında, yatsı için 17° altında olması; Diyanet temkinleri: güneş −7, öğle +5, ikindi +4, akşam +7 dakika; ikindi gölge boyu bir kat). Doğruluğu 10 ilçe merkezi (Şile, Şarkışla, Çamlıhemşin, Yüksekova, Keşan, Erciş, Kaş, Sarıkamış, Fethiye, Oltu) için Diyanet'in yayımladığı yıllık vakit tablolarıyla 366 gün boyunca karşılaştırıldı: imsak, güneş ve öğlede değerlerin %84–91'i birebir aynı, ikindi, akşam ve yatsıda %93–99'u bir dakika içinde; en büyük fark 3 dakika (3.660 gün-ilçe içinde bir kez). Diyanet ilçe vakitlerini ilçe merkezi için yayımlar; köy ilçe merkezinin doğusunda ya da batısında ise vakitler birkaç dakika kayar. Gün doğumu ve batımı temkinsiz astronomik değerdir. Kıble yönü, köyden Kâbe'ye (21,4225° K, 39,8262° D) büyük daire başlangıç açısıdır.
Deprem
Deprem bilgisi AFAD Deprem Dairesi Başkanlığı'nın olay kataloğundandır (kaynak gösterilerek kullanılır). Köy sayfasında köyün koordinatına kuş uçuşu 50 km içinde, son 10 yılda kaydedilen 4 ve üzeri büyüklükteki depremlerin sayısı, en büyüğü ve en yakını; ayrıca veri tarihinden geriye 30 günde aynı çemberdeki 2 ve üzeri büyüklükteki olaylar gösterilir. Büyüklük AFAD'ın bildirdiği değerdir (ölçek olaya göre Mw ya da ML). "En yakın aktif fay izi", GEM Küresel Aktif Faylar veri tabanındaki (Styron ve Pagani 2020; Türkiye bölümü EMME projesi; CC BY-SA 4.0) fay izine kuş uçuşu uzaklıktır; veri tabanı 2023 sonrası yüzey kırıklarını içermez ve fay adları Türkiye kayıtlarında yoktur. Bu sayılar bir yerin deprem tehlikesini tek başına anlatmaz; resmî tehlike değerleri için AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası (tdth.afad.gov.tr) esastır.
Sıralama
İl sıralama sayfaları ilin bütün kayıtlarını kapsar; köy sayfasındaki "nüfus sırası" ve "rakımca sıra" bu sıralamadaki yerdir. Nüfus sıralamasında her kaydın TÜİK'teki en son yıl sonu değeri kullanılır, yıl değerin yanında yazılıdır. Nüfus değişimi sıralamalarına 2007 (ya da 2008) nüfusu en az 100 kişi olan kayıtlar girer. Bir ilde ölçütü karşılayan kayıt sayısı azsa (nüfus ve rakımda 30'dan, değişimde 20'den az) o sıralama sayfası açılmaz.
Tarım
İlçe tarım ve hayvancılık bilgisi TÜİK'in MEDAS veri tabanındaki ilçe düzeyi Bitkisel Üretim ve Hayvancılık İstatistikleri'ndendir (kaynak gösterilerek kullanılır). Köy sayfasında yalnız köyün bağlı olduğu ilçenin üretimce ilk beş ürünü ve en kalabalık üç hayvan türü gösterilir; bu bir ilçe toplamıdır ve köyün kendi üretimi anlamına gelmez. Ürün adları TÜİK sınıflamasıdır; okunurluk için "Durum buğdayı hariç", "Tatlı patates hariç" gibi tanım ekleri ve "(Diğer)" ibaresi kısaltılır, "başka yerde sınıflandırılmamış" kalemleri özete alınmaz. İlçe sayfasında üretimce ilk 25 ürünün ekilen alanı ve üretimi, tarım alanı kullanımı, son beş yılın sığır, manda, koyun ve keçi sayıları, kümes hayvanları ve arıcılık yer alır.
Eski adlar
Eski köy adları yalnız yapılandırılmış kaynaklardan alınır: Türkçe Vikipedi köy maddesinin bilgi kutusundaki "eski adı" alanı (CC BY-SA 4.0; sayfada maddenin o sürümüne bağlantı verilir) ve Wikidata'da bitiş tarihi girilmiş resmî ya da yerel ad bildirimleri (CC0). Madde metinlerindeki serbest cümleler ve kaynağı belirsiz listeler kullanılmaz; bu yüzden eski adı bilinen pek çok köy için de alan boş kalabilir. Eski adı bildirmek için kaynağıyla yazabilirsiniz.
Fotoğraflar
Köyün kendi fotoğrafı Wikidata'daki ana görselden (P18), köyün Wikimedia Commons kategorisinden ya da köyün adını taşıyan coğrafi konumlu Commons dosyalarından gelir; hepsi görsel denetimden geçer. Kendi fotoğrafı olmayan köylerde aynı ilçe ya da ilden bir köyün fotoğrafı "Temsilî görsel" etiketiyle ve nereden olduğunu söyleyen altyazıyla gösterilir.
Güncelleme ve hata bildirimi
Veriler düzenli aralıklarla yeniden çekilir; her sayfanın sonunda kaynaklar ve son güncelleme tarihi yazılıdır. Sayfanın "güncelleme" tarihi verisi gerçekten değiştiğinde ilerler. Bir hata gördüğünüzde doğru bilgiyi gösteren kamuya açık bir kaynağın adresiyle kaantokali1@gmail.com adresine yazın.