Adres kaydını köye almak: adım adım

Adres kaydınızı köye almak, yerleşim yeri adresinizi köydeki konuta bildirmek demektir. Bildirimi ilçe nüfus müdürlüğüne yaparsınız; mevcut adresiniz ile köy aynı ildeyse e-Devlet'ten de yapabilirsiniz. Yurt dışında yaşıyorsanız bildirim bulunduğunuz yerin konsolosluğuna yapılır. Muhtarlığa bildirim yükümlülüğü artık yoktur. Taşındıktan sonra 20 iş günü içinde bildirmeniz gerekir. Adresiniz köyde olduğunda köy nüfusunda sayılır, seçmen kaydınız köye geçer ve köyde ikamete bağlı bazı haklar için süre işlemeye başlar.

Yerleşim yeri mi, diğer adres mi?

Önce hangi kaydı istediğinize karar verin. NVİ'nin aktardığı Türk Medeni Kanunu tanımına göre yerleşim yeri, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir ve kimsenin aynı anda birden çok yerleşim yeri olamaz. Yazlık, kışlık, öğrenci yurdu gibi geçici süreyle kalınan yerler ise 5490 sayılı Kanunda "diğer adres" olarak tanımlanır.

	Yerleşim yeri adresi	Diğer adres
Tanım	Sürekli kalma niyetiyle oturulan yer	Yazlık, kışlık gibi geçici kalınan yer
Köy nüfusunda sayılma	Evet	Hayır
Seçmen kaydı	Bu adrese göre	Etkilemez
Örnek	Köye kesin dönüş	Yazın gelinen köy evi

Yılın bir bölümünü köyde geçiriyor ama asıl hayatınızı şehirde sürdürüyorsanız köy evinizi diğer adres olarak kaydettirebilirsiniz. Köye kesin olarak dönüyorsanız yerleşim yeri adresinizi taşımanız gerekir. Köye dönüşün diğer adımları için köye dönüş destekleri rehberine de bakabilirsiniz.

Başvuru yolları

1. Köydeki evin adres kaydını kontrol edin; bina adres listesinde yoksa il özel idaresine ya da belediyeye başvurun
2. Konutun boş ya da dolu olduğunu, dolu ise orada kayıtlı kişiyi öğrenin
3. Elektrik, su gibi adrese bağlı bir aboneliğin sözleşmesini veya faturasını hazırlayın
4. Aynı ildeyseniz e-Devlet'ten, değilseniz ilçe nüfus müdürlüğünden bildirim yapın
5. Yerleşim yeri belgenizi e-Devlet'ten alarak kaydı doğrulayın

Kaynak: NVİ adres hizmetleri sıkça sorulan sorular; 5490 sayılı Kanun md. 49–50.

5490 sayılı Kanunun 50. maddesine göre adres bildiriminde kişinin yazılı beyanı esas alınır; bildirim şahsen ya da güvenli elektronik imzayla yapılır ve nüfus müdürlüklerine ya da dış temsilciliklere verilir. Beyandan şüphe duyulursa teyit eden bilgi ve belgeler istenebilir.

e-Devlet'te üç hizmet vardır: "Adres Değişikliği Bildirimi (Boş Konuta)", "Adres Değişikliği Bildirimi (Birlikte Oturma İçin / Muvafakatli)" ve adresinize kaydolacak kişiye izin vermek için "Adres Beyanı İçin Muvafakat Verme". NVİ'ye göre e-Devlet'ten bildirimde mevcut adresiniz ile yeni adresin aynı il sınırı içinde olması gerekir; sistem ayrıca ergin olup olmadığınızı, taşınma tarihinden bu yana 20 iş gününün geçip geçmediğini ve adresin bildirime uygunluğunu denetler. İncelenmesi gereken bir durum varsa e-Devlet sizi ilçe nüfus müdürlüğüne yönlendirir.

Boş ev, dolu ev, birlikte oturma

NVİ adresleri, işlem anında orada kayıtlı kimse olup olmamasına göre ayırır:

• Boş konut: Evde kayıtlı kimse yoksa bildirimi teyit eden bir belge istenir. Elektrik, su, doğalgaz, sabit telefon ya da sabit internet aboneliğinin sözleşmesi veya faturası bu belgelerdendir. Gerektiğinde müstakil konut sahibi ya da muhtar tarafından imzalanmış belge de istenebilir.
• Dolu konut: Evde kayıtlı kişiler varsa yine teyit belgesi gerekir ve işlem sonunda oradakilerin kaydı "eski adres" konumuna alınır. NVİ'ye göre bu işlem şu an e-Devlet'ten yapılamıyor.
• Birlikte oturma (muvafakatli): Örneğin anne babanızın kayıtlı olduğu köy evine yerleşiyorsanız, adreste kayıtlı ergin bir kişinin izni gerekir. İki kişi nüfus müdürlüğüne birlikte ya da ayrı ayrı başvurabilir; bu mümkün değilse kayıtlı kişinin muhtar tarafından alınan yazılı bildirimi kabul edilir.

Köy evindeki abonelik başka bir aile üyesinin adına olabilir; NVİ, aboneliklerin kendi adınıza olmasının işlemi kolaylaştırdığını belirtir. Yerleşim yeri ve diğer adresi aynı olan ailenin ergin fertleri birbirlerinin yerine bildirimde bulunabilir; vekâletname sunanlar da bildirim yapabilir.

Köy evinin adresi yoksa

Nüfus müdürlükleri adres bileşenlerini değiştiremez. 5490 sayılı Kanunun 49. maddesine göre il özel idareleri ve belediyeler kendi sorumluluk alanlarındaki adres bileşenlerini tanımlayıp sabit tanıtım numarası verir. NVİ'ye göre küme evler, bina ve bağımsız bölüm değişiklikleri belediye sınırları dışında il özel idarelerince en geç 10 iş günü içinde ulusal adres veri tabanına işlenir. Yeni yaptığınız ya da hiç numaralanmamış bir köy evi için önce bu kurumlara başvurmanız gerekir. 6360 sayılı Kanunla büyükşehir illerindeki il özel idarelerinin tüzel kişiliği kaldırıldığı için oradaki kırsal mahallelerde muhatabınız belediyedir; ayrıntı kırsal mahalle statüsü rehberinde. Yeni ev yapıyorsanız köy evi ruhsatı rehberi yapı belgesi adımlarını anlatır.

Adres kaydının köyde değiştirdikleri

Köy nüfusu. ADNKS kişiyi yerleşim yeri adresinde sayar; adresiniz köye geçtiğinde köy nüfusunda görünürsünüz. Küçük köylerde bu fark hissedilir: 2024'te 2.126 köyde 50'den az kişi kayıtlıydı. 2972 sayılı Kanunun 30. maddesi ihtiyar meclisi üye sayısını da nüfusa bağlar: 1.000'e kadar 8, 1.001–2.000 arasında 10 üye. Afyonkarahisar Dinar'daki Göçerli (1.001) ile Merkez'deki Karaarslan (1.000) eşiğin iki yanında; Sandıklı'daki Reşadiye 994, Eğirdir'deki Barla 997, Tutak'taki Aşağıköşkköy 1.007 kişi. Nüfusun nasıl okunacağı kırsal nüfus değişimi rehberinde.

Seçmen kaydı. 298 sayılı Kanunun 33. maddesine göre seçmen kütüğü yerleşim yeri adresine göre düzenlenir. Mahalli idareler genel seçiminde seçimin başlangıç tarihinden üç ay önceki kütük esas alınır. Muhtar ya da ihtiyar meclisi üyesi olmak isteyenler için 2972 sayılı Kanunun 31. maddesi en az altı aydır o köyde oturma şartı arar; ayrıntı muhtar seçimi rehberinde. Yurt dışı seçmenler ise 298 sayılı Kanunun 94/A maddesine göre yalnızca milletvekili genel seçimi, cumhurbaşkanı seçimi ve halkoylamasında oy verebilir.

Mera ve orman hakları. 4342 sayılı Mera Kanununun 22. maddesine göre çiftçi ailelerinin mera, yaylak ve kışlaktan yararlanması için tahsis tarihinde en az altı aydır o köyde ikamet etmesi gerekir; başka yere yerleşmek için köyü terk eden aile bu hakkı kaybeder, sürekli ikamet için dönerse hak komisyon kararıyla yeniden tanınabilir. 6831 sayılı Orman Kanununun 31. maddesi ise indirimli yapacak emvali, köy nüfusuna kayıtlı ve köyde devamlı oturan ya da nüfusa kayıtlı olmasa bile en az beş yıldır kesintisiz yerleşim adresi köyde olan muhtaç hane reislerine tanır. Ayrıntılar mera kanunu ve orman sınırı ve 2B rehberlerinde.

Yurt dışında yaşıyorsanız

NVİ'ye göre yurt içinde ya da yurt dışında yaşayan her yetişkin vatandaş, kendisinin ve velayeti altındaki çocukların yerleşim yeri adresini bildirmekle yükümlüdür. Yurt dışında yaşayanlar bildirimi bulundukları yerin konsolosluğuna yapar. 5490 sayılı Kanunun 49. maddesine göre yerleşim yeri adresi yurt dışında olan vatandaşların adres kayıtları, yaşadıkları ülkede kullanılan adres verilerine ya da o ülke ve bağlı olunan temsilcilik bilgisine göre tutulur. Emeklilikte köye kesin dönüş yapacaksanız Türkiye'ye geldikten sonra köydeki adresinizi nüfus müdürlüğüne bildirmeniz gerekir; köy evini yalnızca tatillerde kullanacaksanız diğer adres seçeneğini değerlendirin. Adres geçmişinizi görmek için e-Devlet'teki "Tarihçeli Yerleşim Yeri ve Diğer Adres Belgesi" hizmeti yıllar içindeki adres kayıtlarınızı gösterir.

Belgeniz ve süreler

Yerleşim yeri ve diğer adres belgesini ilçe nüfus müdürlüklerinden, Kimlik Paylaşımı Sistemine bağlı muhtarlıklardan ya da e-Devlet'ten alabilirsiniz. NVİ'ye göre e-Devlet'teki "Yerleşim Yeri (İkametgâh) ve Diğer Adres Belgesi Sorgulama" hizmetinden alınan belge ıslak imza ve mühre gerek kalmadan resmî işlemlerde kullanılabilir; kurumlar belgeyi doğrulama hizmetiyle kontrol edebilir. Adres değişikliğini 20 iş günü içinde bildirmeyenlere 814 TL, gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlara 17.051 TL idari para cezası uygulanır. Köy evine gerçekte oturmadan yapılan bildirim bu ikinci kapsama girebilir.