Köy adı değişiklikleri ve eski adla köy bulmak

Bir köyün adı, İçişleri Bakanlığının onayıyla değiştirilebilir. Bu yetki 1949 tarihli 5442 sayılı İl İdaresi Kanununun 2. maddesinde yazılıdır; aynı madde il, ilçe ve bucak adlarının hangi makamca değiştirileceğini de ayrı ayrı sayar. Adı değişmiş, başka bir köyle birleşmiş ya da mahalleye dönüşmüş bir köyü bugün bulmak için en güvenilir başlangıç noktası nüfus kaydınızdaki güncel adlardır. Bu rehber usulü ve arama yollarını anlatıyor; ad değişikliklerinin tarihî ya da siyasi değerlendirmesine girmiyor.

Hangi adı kim değiştirir?

5442 sayılı Kanunun 2. maddesi idari bölümlerin kurulması, kaldırılması ve adlarının değiştirilmesini birimin büyüklüğüne göre farklı makamlara verir. Belediye Kanunu da belde ve mahalle adları için ayrı kurallar koyar.

Birim	Ad değişikliğini kim yapar?	Dayanak
İl ve ilçe	Kanunla	5442 md. 2/A
Bucak; önemli mevki ve doğal arazi adları	Cumhurbaşkanı onayıyla	5442 md. 2/B
Köy	İçişleri Bakanlığının onayıyla	5442 md. 2/Ç
Belde (belediyesi olan yer)	Belediye meclisi üye tam sayısının en az dörtte üçünün kararı ve valinin görüşü üzerine İçişleri Bakanlığının onayıyla; karar Resmî Gazete'de yayımlanır	5393 md. 10
Mahalle	Belediye meclisi kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayıyla	5393 md. 9

5442 sayılı Kanunun (D) bendi, (B), (C) ve (Ç) bentlerindeki işlemlerde ilgili illerin idare kurulları ile genel meclislerinin görüşünün alınacağını söyler. (E) bendi ise il, ilçe ve bucaklara, merkez yapılan şehir, kasaba ya da köyün adının verileceğini; bu yerlerin coğrafi ya da tarihî bir ünü varsa onun da ad olarak kullanılabileceğini belirtir.

Ad yalnızca değişmez: birleşme, ayrılma, bağlanma

Aynı (Ç) bendi köy adlarının değiştirilmesiyle birlikte başka işlemleri de İçişleri Bakanlığına bırakır: köylerin aynı ilçe içinde bir bucaktan diğerine bağlanması, köylerin birleştirilmesi ve ayrılması, bir köyün, mahallenin ya da semtin o köyden ayrılıp başka bir köyle birleştirilmesi. Bir köyün başka bir ile ya da ilçeye bağlanması ise (B) bendine göre Cumhurbaşkanı onayıyla olur. Yeniden köy kurulması ya da bir köyün yerinin değiştirilmesi için (C) bendi, ilgili bakanlıkların görüşünün alınmasını öngörür.

Bu işlemler sonucunda eski bir köy adı listelerden düşebilir ama yerleşim ortadan kalkmaz. Kaymakamlık sitelerinde bu tür geçmişe dair kayıtlar bulunabilir. Güce Kaymakamlığına göre Güce, Giresun'un Tirebolu ilçesine bağlı bir köy iken Güce, Giyimli, Kemaliye ve Tevekli köylerinin birleşmesiyle 1975'te belde olmuş, 20 Mayıs 1990'da 3644 sayılı Kanunla ilçe hâline getirilmiştir. Bugün Güce'ye bağlı köyler arasında Akpınar, Tekkeköy ve Kuluncak gibi yerleşimler vardır.

Büyükşehirlerde 2014: köy adı mahalle adı oldu

6360 sayılı Kanunun 1. maddesi büyükşehir illerindeki köyleri mahalle olarak ilçe belediyesine kattı. Mahalle adlarının bundan sonraki değişiklikleri artık Köy Kanununa ya da 5442 sayılı Kanunun köylere ilişkin bendine göre değil, Belediye Kanununun 9. maddesine göre yapılır. Kanunun 2. maddesi aynı dönemde bazı illerde yeni ilçeler de kurdu: örneğin Aydın'da Efeler, Balıkesir'de Karesi ve Altıeylül adlı ilçeler bu maddeyle kuruldu. Bu nedenle bir köyün bağlı olduğu ilçenin adı da değişmiş olabilir.

Sitemizdeki adresler bu ayrımı gösterir: büyükşehirdeki eski köyler /mahalle/ altında, diğerleri /koy/ altında yer alır. Kavramın ayrıntısı kırsal mahalle statüsü rehberinde.

Eski adla köyü bulmak: adım adım

1. e-Devlet'ten nüfus kayıt örneği alın; kaydınızın tutulduğu il, ilçe ve köy ya da mahalle adını okuyun
2. Bu adı Köyümüz'deki Köyümü bul aracında il ve ilçe seçerek arayın; adın bir kısmını yazmanız yeterli
3. Bulamazsanız İçişleri Bakanlığının Türkiye Mülki İdare Bölümleri Envanterinde ada göre arama yapın
4. Hâlâ bulamazsanız köyün bağlı olduğu kaymakamlığın yazı işleri müdürlüğüne eski adı yazarak sorun

Kaynak: 5490 sayılı Kanun md. 7; e-icisleri.gov.tr; Köyümüz. Şema Köyümüz tarafından çizilmiştir.

Nüfus kaydı. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 7. maddesine göre her mahalle ve köy için ayrı aile kütüğü tutulur ve kütükte kişinin kayıtlı bulunduğu il, ilçe, köy veya mahalle adı yer alır. e-Devlet'ten alacağınız barkodlu nüfus kayıt örneği, kaydın bugün hangi birimin altında tutulduğunu gösterir. Soy ağacınızdaki yerlerin izini sürmek için soy ağacı ve nüfus kaydı rehberine bakabilirsiniz.

Resmî envanter. İçişleri Bakanlığının e-icisleri.gov.tr sitesindeki Türkiye Mülki İdare Bölümleri Envanteri, il seçilerek ada göre "eşit" ya da "ile başlayan" aramasına izin verir ve köylerin bağlılarını da listeleyebilir. Envanter güncel adları gösterir; eski adla arama yapmadan önce güncel adı öğrenmek bu yüzden önemlidir. Envanterin özet tablosunda 27 Eylül 2026 itibarıyla 18.214 köy, 32.311 mahalle ve 23.571 bağlı görünür. Bağlılar, köylere bağlı olarak kaydedilen daha küçük yerleşim birimleridir; 5490 sayılı Kanunun 3. maddesi de "köy ve köy bağlıları"nı adres bileşenleri arasında sayar. Bu nedenle aradığınız eski köy bugün bir köyün bağlısı olarak kayıtlı olabilir. Envanterde rapor tipi olarak bağlılar listesini seçip köyün bağlı olduğu ilçeyi taramak da işe yarar.

Köyümüz'de arama. Köyümü bul aracında adın bir bölümünü yazmak yeterlidir. Aynı adı taşıyan çok sayıda köy olabileceğini unutmayın: sitemizdeki verilere göre Yeniköy adı 164, Dereköy adı 92 yerleşimde geçer. Örneğin Edirne Uzunköprü'deki Balaban ile Kırklareli Demirköy'deki Balaban ayrı köylerdir; ararken il ve ilçeyi mutlaka seçin. Bu durumun nedenleri aynı adlı köyler rehberinde anlatılıyor.

Yerel adlar ve resmî adlar

Resmî ad değişse de yörede eski ya da yerel ad kullanılmaya devam edebilir; kurumlar da bazen iki adı birlikte anar. İspir Kaymakamlığı, Erzurum İspir'deki Sırakonaklar için TRT'de yayımlanan bir belgeseli tanıtırken yerleşimi "Sırakonaklar (Hodoçur)" diye anar ve adın, yerleşimdeki iki üç katlı taş konaklardan geldiğini yazar. Sitemizde aynı yerleşim Sırakonak adıyla kayıtlıdır; yani tekil ve çoğul yazım farkı bile aramayı etkileyebilir.

Bazı yer adlarının kökeni de resmî kaynaklarda anlatılır. Arifiye Kaymakamlığının tarihçesine göre bölgede zenginliği ve yardımseverliğiyle anılan Arif Bey'in adı 1850'li yıllarda yerleşime verilerek köyün adı Arifiye olmuştur; kaymakamlığa göre Arifiye 1956'da belediye olmuştur. Bu tür bilgiler için kaymakamlık ve belediye sitelerinin tarihçe sayfaları iyi bir kaynaktır. Kaynağı olmayan ad kökeni rivayetlerini Köyümüz yayımlamaz.

Eski adı kayda geçirmek: Wikidata

Resmî kayıtlar güncel adı tutar; eski adların kamuya açık bir yerde toplanması ise çoğu zaman gönüllü emeğine kalır. Köyümüz'ün köy verileri Wikidata'dan gelir. Wikidata'da bir köyün resmî adı, geçerli olduğu tarihlerle birlikte kaydedilebilir: bazı köy maddelerinde eski resmî adlar, bitiş tarihi eklenmiş biçimde yer alır. Köyünüzün eski adını biliyorsanız ve bunu gösteren bir belgeye, örneğin eski bir resmî yazıya, nüfus kaydına ya da kaymakamlık yayınına dayanabiliyorsanız, adı kaynağıyla birlikte Wikidata'ya eklemek başkalarının aramasını da kolaylaştırır. Kaynaksız bir ad eklemeyin, yörede anlatılan ama belgesi olmayan adları da açıklama kısmında bile olgu gibi yazmayın; Wikidata kaynak gösterilmesini ister ve Köyümüz de kaynaksız ad kökenlerini yayımlamaz. Adımlar köyünüzü Wikidata ve Commons'a eklemek rehberinde anlatılıyor.

Eski fotoğraflar da iz sürmede işe yarar: fotoğrafın arkasındaki not, yıl ve kişi adları köyün eski adını ve bağlı olduğu ilçeyi gösterebilir. Commons'a yüklediğiniz bir fotoğrafın açıklamasına hem eski hem yeni adı yazmanız, aynı köyü arayanların fotoğrafı bulmasını sağlar.

Adres ve tabelalar ne zaman değişir?

Ad değişikliği onaylandıktan sonra adres kayıtlarının güncellenmesi idarenin işidir. 5490 sayılı Kanunun 49. maddesine göre il özel idareleri ve belediyeler sorumluluk alanlarındaki adres bileşenlerini tanımlar ve bunlarda yapılan değişiklikleri ulusal adres veri tabanına işler. NVİ'nin açıklamasına göre adres bileşenlerindeki değişiklikler için kişilerin ayrıca bildirim yapma yükümlülüğü yoktur. Yani köyünüzün adı değiştiyse adres kaydınızı yenilemek için nüfus müdürlüğüne gitmeniz gerekmez; kayıt idare tarafından güncellenir. Kendi yerleşim yerinizi köye taşımak istiyorsanız adımlar adres kaydını köye almak rehberinde yer alıyor.